ЖАРТЫЛАЙ ШЫНДЫҚ | Жасөспірімдер арасындағы суицид, яғни өз-өзіне қол жұмсау фактісі артқан

    Фото google.com сайтынан

    Үкім: Жартылай шындық 

    Балалар мен жасөспірімдердің өлімі, соның ішінде өз-өзіне қол жұмсау оқиғалары көбейгенімен, виртуалды ойынның салдарынан өз-өзіне қол жұмсау оқиғасы көбейді деу – қисынсыз. Ақпарат құралдары мен әлеуметтік желіде «түрлі виртуалдық ойын салдарынан өз-өзіне қол жұмсау оқиғалары артқан» деген ақпарат көп. Бұл жалған ақпарат.

    ЖАРТЫЛАЙ ШЫНДЫҚ | Жасөспірімдер арасындағы суицид, яғни өз-өзіне қол жұмсау фактісі артқан
    Скриншот azattyq.org сайтынан
    ЖАРТЫЛАЙ ШЫНДЫҚ | Жасөспірімдер арасындағы суицид, яғни өз-өзіне қол жұмсау фактісі артқан
    Скриншот 365info.kz сайтынан
    ЖАРТЫЛАЙ ШЫНДЫҚ | Жасөспірімдер арасындағы суицид, яғни өз-өзіне қол жұмсау фактісі артқан
    Скриншот kaztengrinews.kz сайтынан
    ЖАРТЫЛАЙ ШЫНДЫҚ | Жасөспірімдер арасындағы суицид, яғни өз-өзіне қол жұмсау фактісі артқан
    Скриншот azattyq.org сайтынан

    Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының суицид картасы бойынша, Қазақстан өз-өзіне қол жұмсау оқиғасы бойынша ең қауіпті елдердің қатарында. 1996-98 жылдары елімізде өз-өзіне қол жұмсау оқиғалары өте жиі тіркелген. Одан кейін көрсеткіш төмен түсе бастаған. Алайда, 2015 жылы қайтадан артқан.

    Статистикалық мәліметтер 2000-2014 жылдары 15 жастан 19 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасында суицид артқанын көрсетеді.

    Жасөспірімдер арасындағы суицид және оған виртуалды ойындардың әсері 2017 жылғы 13 ақпан күнгі Үкімет сағатында сөз болды. Парламент Мәжілісіндегі Үкімет сағатында ҚР Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымов 2016 жылы елімізде жасөспірімдер арасында 16 суицид оқиғасы тіркелгенін айта келіп, тексеру нәтижелері бойынша бұл оқиғаларға әлеуметтік желідегі «өлім топтарының» қатысы жоқ екені белгілі болғанын жеткізді.

    Ішкі істер министрлігі таратқан мәліметтерге сүйенсек, 2016 жылы жасөспірімдерді суицидке алып келетін оқиға бойынша 9 қылмыстық іс қаралған. Олардың да ешбірінің әлеуметтік желідегі ойын топтарына қатысы болмаған. Яғни, елімізде жасөспірімдер арасындағы өз-өзіне қол жұмсау оқиғаларының артып отырғаны шындық болғанымен, ол оқиғалардың виртуалды ойындардың әсерінен болып отырғаны – шындыққа жанаспайды.

    ЖАРТЫЛАЙ ШЫНДЫҚ | Жасөспірімдер арасындағы суицид, яғни өз-өзіне қол жұмсау фактісі артқан
    Скриншот yk-news.kz сайтынан
    ЖАРТЫЛАЙ ШЫНДЫҚ | Жасөспірімдер арасындағы суицид, яғни өз-өзіне қол жұмсау фактісі артқан
    Скриншот nur.kz сайтынан

    ҚР ІІМ Мемлекеттік тіл және ақпарат департаментінің директоры Алмас Садубаевтың бізге берген жауабына сүйенсек, биыл жыл басынан бері виртуалдық ойындардың салдарынан өз-өзіне қол жұмсау әрекеттері туралы 90-нан астам өтініш пен хабарлама тіркелген.

    Алмас Садубаев, ІІМ өкілі:

    Олар бойынша тексеріс жүріп жатыр. Виртуалдық ойындарға қатысу салдарынан өз-өзін өлтіру фактілері тіркелген жоқ.

    2017 жылғы 28 ақпан күні «Сорос-Қазақстан» қоры «Кипр» аналитикалық тобымен бірлесе отырып, сарапшылардың қатысуымен үлкен талқылау өткізді. «Көк кит» балаларға, желіге және қоғамға қарсы» деген тақырыппен өткен талқылауға барлығы 40-тан астам сарапшы қатысып, өз пікірлерін білдірді. Осы жиында сөз алған медицина ғылымдарының кандидаты, жоғары санатты дәрігер, Балалар мен жасөспірімдер психиатриясы бөлімінің балалар психиатры Сергей Скляр суицидтің себептері өте көп екеніне тоқталды.

    Сергей Скляр, жоғары санатты дәрігер:

    Интернет кеңістік те суицидке себеп болып отырған бір фактор болғанымен, ол негізгі фактор емес. Бүгінгі күні жасөспірімдер арасындағы суицид пен «Көк кит» сияқты ойындардың арасында байланыс бар екені дәлелденген жоқ.

    REGNUM ақпарат агенттігі жүргізген зерттеу нәтижелеріне сүйенсек, соңғы бес жылда елімізде 16 864 өз-өзіне қол жұмсау оқиғасы тіркеліпті.

    REGNUM ақпарат агенттігі мынадай кесте ұсынады:

    Ер адамдар арасындағы суицид көрсеткіші

    Жыл201220132014201520165 жыл ішінде
    Жасы:5 жастан 14 жасқа дейін3653455046230
    15 жастан 17 жасқа дейін94105727869418
    18 жастан 24 жасқа дейін3513343073092871588
    25 жастан 29 жасқа дейін3453583113813861781
    30 жастан 34 жасқа дейін3052903173894061707
    35 жастан 44 жасқа дейін5635555416527553066
    45 жастан 54 жасқа дейін3684104345565812349
    55 жастан 64 жасқа дейін2482672263343891464
    65 жастан 74 жасқа дейін9010379122138532
    75+7279709595411

     

    Әйелдер арасындағы суицид көрсеткіші

    Жыл201220132014201520165 жыл ішінде
    Жасы:5 жастан 14 жасқа дейін192916161898
    15 жастан 17 жасқа дейін62105595842326
    18 жастан 24 жасқа дейін9811784111116526
    25 жастан 29 жасқа дейін6482638283374
    30 жастан 34 жасқа дейін5558557084322
    35 жастан 44 жасқа дейін11011192123144580
    45 жастан 54 жасқа дейін75647686104405
    55 жастан 64 жасқа дейін3957457354268
    65 жастан 74 жасқа дейін3227264136162
    75+2945355959227

     

    Статистикалық деректер елімізде суицид фактілерінің артқанын көрсетіп отыр. Алайда, жасөспірімдер арасындағы суицидтің негізгі себептері виртуалдық ойындар емес, «стресс, депрессия және психоактивті заттарды пайдалану». Мұндай деректі Балалар мен жасөспірімдер психиатриясы бөлімінің балалар психиатры, Республикалық психикалық саулық жөніндегі ғылыми-практикалық орталықтың суицидология бағдарламасының үйлестірушісі Сергей Скляр келтіреді. Жоғарғы санатты дәрігер былай дейді:

    Құрметті ата-аналар, балаларыңызға назар аударып, көңіл бөліңіздер. Егер балаңыздың мінез-құлқынан қандай да бір өзгеріс байқасаңыз, сабақ үлгерімінде өзгеріс болса, мектепке барудан қашқақтаса, бала алкогольге және есірткі өнімдеріне құмартса, темекі шеге бастаса, мұны стрестің және суицид қаупінің алғашқы белгілері деп білген жөн.

    Думан Смақов

     


    factcheck.kz мақалаларында аты-жөні аталған тұлғалар немесе оқырман біздің үкіммен немесе дәлелдемелерімізбен келіспейтін болса, тиісті материалдарды ұсынған жағдайда редакция үкімді қайта қарастырып, құжаттарды жариялауы мүмкін.

    Бұл басылым Сорос-Қазақстан Қорының қаржылай қолдауымен дайындалды (жарияланды, жарық көрді). Бұл жарияланымның мазмұны автор(лар)дың пікірі мен көзқарасын білдіреді, оның Сорос-Қазақстан Қорының көзқарасымен сай келуі міндетті емес.

    ЖАУАБЫН ҚАЛДЫРЫҢЫЗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here