ЖАЛҒАН | Күнкөріс минимумы шығындарға сәйкес келеді

    Мемлекет басшысы 31 қаңтар күнгі Қазақстан халқына Жолдауында күнкөріс минимумын қайта қарау керектігін айтты: «Ол қазақстандықтардың шынайы тұтыну шығындарына сай болуы керек. Бұл 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап үш миллион адамның базалық зейнетақысын, мүгедектердің, асыраушысынан айырылған отбасылардың, атаулы көмек алатындардың және мүгедек бала тәрбиелеп отырғандардың жәрдемақысын көбейтуге мүмкіндік береді. 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап атаулы әлеуметтік көмекті күнкөріс минимумының 40 пайызынан 50 пайызға дейін көтеруге және оның жаңа форматын енгізуге мүмкіндік береді».

    Үкім: Жалған

    Маусымдық ерекшеліктеріне орай кейбір өнімдерді сатып алмаған күннің өзінде Астанада да, Алматыда да 14 675 теңгеге ең қажетті деген заттарды сатып алу мүмкін болмады. ҚР азық-түлік себетінің тізіміндегі өнімдерді сатып алу үшін Астана қаласында айына 16 375 теңге жұмсалса, Алматы қаласында бұл көрсеткіш 19 510 теңге болды.

    ҚР «2017-2019 жылдардағы республикалық бюджет туралы» заңына сәйкес, 2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстанда күнкөріс минимумының мөлшері (КММ) 24 459 теңге.

    Яғни, күнкөріс минимумы ең төменгі тұтыну себетіне тең деген сөз. Ал ең төменгі тұтыну себеті дегеніміз – адамның өмір сүруіне аса қажетті азық-түлік өнімдерінің, тауарлар мен қызмет түрлерінің ең төменгі жиынтығы.

    Бұл соманың 60%-ы азық-түлікке, ал қалған 40%-ы азық-түліктен тыс тауарлар мен қызметке арналған. Яғни, азық-түлікке әр қазақстандық кемінде айына 14 675 теңге жұмсауы керек. Біз бұл қаражат ҚР азық-түлік себетінде бекітілген азық-түлік өнімдерін алуға жететін-жетпейтінін анықтауға тырысқан едік.

    Открытый диалог порталындағы өз блогында Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Тамара Дүйсенова бұған қатысты былай деп жауап берген болатын:

    «Қазіргі азық-түлік себетінің құрамы 2005 жылы халықаралық сарапшылар мен Қазақ тағамтану академиясының ұсынуы бойынша, азық-түлік өнімдерін тұтынудың ғылыми негізделген физиологиялық мөлшеріне сай бекітілді. 2005 жылы азық-түлік себетінің құрамы өзгеріп, азық-түлік өнімдерінің түзімі кеңейді, қазіргі таңда онда 43 түрлі өнім бар». (Screenshot_11)

    Біз азық-түлік себетінде көрсетілген 43 түрлі өнімді Астанада және Алматыда сатып алып көрдік. Төмендегі кестеде базардағы, дүкендегі және супермаркеттердегі баға көрсетілген. Эксперимент дұрыс болуы үшін мейлінше арзан жерлерден алуға тырыстық. Сондай-ақ, сауда орындарының қаланың орталығында болуына мән бердік. Атап айтқанда: «Астаналық базар» (Артем), «Еуразия» сауда үйі жанындағы «Жәрмеңке», «Еуразия» сауда үйінің ет павильоны, Magnum, Green супермаркеттері. Алматыда Magnum, Рамстор супермаркеттері мен көшедегі базарлар таңдалды.

    Азық-түлік себетінің құрамы

    Азық-түлікҚазақстан Республикасы халқы үшін төменгі тұтыну мөлшері

    (Грамм/ айына)

    Астана қаласындағы баға

    2017 жылғы

    ақпан (теңге/кг)

    Алматы қаласындағы баға

    2017 жылғы ақпан

    (теңге/кг)

    Астана қаласы бойынша бір айда тұтынуға ұсынылған тауарға жұмсалған ақша

    (теңге)

    Алматы қаласы бойынша бір айда тұтынуға ұсынылған тауарға жұмсалған ақша

    (теңге)

    Байытылған бидай ұны

    1-сұрып

    1083200163217177
    1-сұрыпты байытылған бидай ұнынан жасалған нан

     

    5892158220 

    931

     

    1296
    Қара бидай наны2583328372847960
    Қара нан400325325130130
    Макарон өнімдері3671501675561
    Күріш708240690170487
    Қарақұмық16735069459116
    Сұлы жармасы167428113772190
    Жарма1672203833764
    Бұршақ1671903833264
    Картоп79171001757921386
    Қырыққабат20839082188171
    Сәбіз166712099200165
    Пияз166712089200148
    *Қызанақмаусым-қазан аралығы
    *Қиярмаусым-қазан аралығы
    Қызылша4171501236351
    **Бақша өнімдері (қарбыз)тамыз-қазан аралығы
    Жемістер (алма)2083300300625625
    **Жидектер (жүзім)тамыз-қазан аралығы
    Кептірілген өрік42гр1500332563140
    Қант1500250225375338
    Сиыр еті12501500179918752249
    Шошқа еті7501915186914361401
    Қой еті525150025057881315
    Құс еті417857765357319
    Жылқы еті26718002479481662
    Шұжық2501700 докторская2200 телячья425550
    1-категорияға жататын субөнімдер (бауыр)33112910553735
    Балғын және/немесе мұздатылған көксерке700268410291879720
    Сүт, литрі7 литр19532513652275
    Қаймақ, майлылығы 20%2679251013247270
    Майлылығы аз сүзбе4088001338326546
    Ірімшік19225091889482363
    Сары май367160032955871209
    Жұмыртқа, дана12 дана35

    теңге/дана

    42,5

    теңге/дана

    420510
    Сұйық май583420395245230
    Маргарин1257005908874
    Майонез427906713328
    Шай5631432833176159
    Ас тұзы18335537657
    Ашытқы417704750719
    Дәмдеуіштер2
     

    БАРЛЫҒЫ

    16 375 

    19 510

    Ескерту: азық-түлік себебі қайсыбір өнімнің маусымына орай өзгеріп отырады:                                                                                      *қызанақ пен қияр – тұтынудың төменгі деңгейі бес айға бөлінеді (маусым-қазан);                                                                                              **қарбыз, жидектер (жүзім) – тұтынудың төменгі деңгейі үш айға бөлінеді (тамыз-қазан айлары).

    Анықтама үшін: Күнкөріс минимумы – ең төменгі тұтыну себетінің құнына сәйкес келетін бір адамға арналған ақшалай кіріс. Күнкөріс минимумының мөлшерін есептеу ережесінде: «Күнкөріс минимумының мөлшерін мемлекеттік статистика саласындағы уәкілетті орган ең қажетті азық-түлікке жатпайтын тауар мен қызмет түрлерінің ең төменгі шегіне орай есептелген азық-түлік себетінің бағасына қарай есептейді», – делінген.

    Аударған Жұлдыз Әбділда


    factcheck.kz мақалаларында аты-жөні аталған тұлғалар немесе оқырман біздің үкіммен немесе дәлелдемелерімізбен келіспейтін болса, тиісті материалдарды ұсынған жағдайда редакция үкімді қайта қарастырып, құжаттарды жариялауы мүмкін.

    Бұл басылым Сорос-Қазақстан Қорының қаржылай қолдауымен дайындалды (жарияланды, жарық көрді). Бұл жарияланымның мазмұны автор(лар)дың пікірі мен көзқарасын білдіреді, оның Сорос-Қазақстан Қорының көзқарасымен сай келуі міндетті емес.

    ЖАУАБЫН ҚАЛДЫРЫҢЫЗ

    Please enter your comment!
    Please enter your name here